Vormgeving: Zwitserse typografie

Toegankelijk ontwerpen is gewoon beter ontwerpen

Inleiding

Sinds juni 2025 geldt in Nederland de Wet Implementatie Toegankelijkheidsrichtlijn, met WCAG 2.1 niveau AA als technische standaard. Voor webdesigners betekent dat iets simpels: wat lang een nette bijkomstigheid was, is nu een eis.

De stijl

Een raster is geen keurslijf

De Zwitserse typografie — internationaal bekend als de International Typographic Style — ontstond in de jaren veertig en vijftig in Basel en Zürich. Emil Ruder en Armin Hofmann gaven er les, Josef Müller-Brockmann schreef het standaardwerk over rastersystemen, en Max Bill bracht de erfenis van het Bauhaus mee naar de Hochschule für Gestaltung in Ulm.

De uitgangspunten zijn streng. Je werkt op een raster dat je vooraf vastlegt. Tekst zet je links uitgelijnd met een rafelrand rechts, omdat uitvullen woordafstanden vervormt. Verder gebruik je een schreefloze letter — Akzidenz-Grotesk, later Helvetica en Univers — en je gebruikt er weinig. Fotografie in plaats van illustratie, want een foto documenteert en een tekening interpreteert. Witruimte is geen restruimte maar een actief element.

Achter die regels zit een overtuiging die verder gaat dan smaak: vormgeving is communicatie, en de ontwerper hoort niet in de weg te staan. Müller-Brockmanns affiches voor het Zürichse concertgebouw en de bewegwijzering die uit deze school voortkwam zijn juist daarom nog steeds leesbaar. Het is namelijk de directe voorouder van vrijwel elk designsysteem dat je nu op het web tegenkomt.

Verband

Toegankelijkheid werkt hetzelfde

Contrastverhoudingen, focusvolgorde, tekstalternatieven en een logische kopstructuur zijn geen beperkingen van je ontwerp; ze zijn de structuur waarbinnen je ontwerpt. Wie dat raster serieus neemt, hoeft niet elke beslissing opnieuw te verzinnen — en maakt iets dat aantoonbaar beter werkt voor iedereen, niet alleen voor wie een schermlezer gebruikt.

“Kleine groepen, veel individuele aandacht en hulp die aansluit op je eigen niveau. Voor mij de beste vondst van dit jaar.”
Renate StoorvogelDocent beeldende vorming 10 / 10 · Bron: Springest
Aspecten van vormgeving
Programma

Van UX naar norm

De opleiding begint bij ontwerpdenken en UX: gebruikersbehoefte, structuur, navigatie. Daarna volgt het ontwerpwerk in Figma, met typografie, hiërarchie, componenten en interactieve prototypes. Responsive design behandelt bijvoorbeeld hoe een ontwerp zich gedraagt op elk schermformaat — bewust gekozen, niet achteraf gerepareerd.

Het onderscheidende deel is juist digitale toegankelijkheid. Je leert wat WCAG 2.1 AA in de ontwerppraktijk betekent, je toetst je eigen ontwerpen, en je legt de gemaakte keuzes vast in documentatie die een ontwikkelaar of opdrachtgever kan overnemen. Dat laatste is wat je onderscheidt van andere webdesigners: je kunt niet alleen ontwerpen, maar ook aantonen dat het klopt.

“Ze legt heel duidelijk uit en laat ons meteen meerdere malen oefenen met de tool, waardoor je het echt onder de knie krijgt.”
Chris DopperKunstenaar 10 / 10 · Bron: evaluatieformulier
Praktisch

Zestien lessen, zes maanden

Wekelijks twee uur op een vast tijdstip, live online of op locatie in Amsterdam of Den Haag, in een groep van maximaal tien deelnemers. Programmeerkennis is niet vereist. De opleiding sluit af met een examen, een portfoliopresentatie en een diploma.

Bekijk de opleiding Webdesigner

Over de vormgeving van dit artikel. De Zwitserse typografie (International Typographic Style, jaren veertig en vijftig) bouwde op het raster, schreeuwde nooit, en liet de inhoud het werk doen. Wij vormgeven elk artikel in een andere stroming — het is tenslotte waar we les in geven.

Verder lezen

Zelf aan de slag met toegankelijk webdesign?

Wil je meer leren over toegankelijk webdesign? Leer het in een live opleiding bij Art and the City: kleine groepen, snel vol. Gebruik je opleidingsbudget voor een opleiding die bij jouw werk past.

Bekijk de opleiding Webdesigner Bekijk ook Visual Design & AI

Meer achtergrond vind je bij Adobe.