Structuur is geen opmaak
Een document dat er netjes uitziet, is nog niet toegankelijk. Vetgedrukte tekst is geen kop. Een tabel die als plaatje is geplakt bestaat voor een schermlezer eenvoudigweg niet.
Een beweging van tien mensen en één tijdschrift
De Stijl begon in 1917 in Leiden als tijdschrift, opgericht door Theo van Doesburg. Er was geen atelier en geen gebouw — de beweging bestond vooral uit gedrukte pagina's en een handvol makers die het onderling regelmatig oneens waren. Piet Mondriaan, Bart van der Leck, architect Gerrit Rietveld en J.J.P. Oud hoorden erbij; sommigen niet lang.
Het programma was radicaal eenvoudig. Alleen horizontale en verticale lijnen. Alleen de primaire kleuren rood, geel en blauw, aangevuld met zwart, wit en grijs. Geen diagonaal, geen kromme, geen afbeelding van iets. Mondriaan noemde dat nieuwe beelding: door alles weg te halen wat toevallig is, blijft de verhouding over — en die is universeel.
Rietveld liet in 1924 zien wat dat in drie dimensies betekent. Het Rietveld Schröderhuis in Utrecht bestaat uit vlakken en lijnen die elkaar niet raken maar langs elkaar schuiven; je ziet aan het huis hoe het in elkaar zit. Toen Van Doesburg in 1924 de diagonaal introduceerde, brak Mondriaan met hem. Dat klinkt kinderachtig, maar het raakte de kern: als de constructie het onderwerp is, dan is elke lijn een uitspraak.
Waarom dat hier iets betekent
Een toegankelijk document werkt precies zo. Wat telt is niet hoe het eruitziet maar hoe het in elkaar zit: koppen die echte koppen zijn, een leesvolgorde die klopt, tags die de onderdelen benoemen. De constructie moet zichtbaar zijn voor de software die het document voorleest — niet verstopt onder opmaak die er alleen maar op lijkt.
“Er is genoeg tijd voor vragen, elke thuisopdracht wordt nagekeken en becommentarieerd.”
