Een week tekenen met een Italiaanse groep
Deze zomer gaven wij een trainingsweek aan een groep uit Italië, in het kader van een Erasmus+-project. Ze kwamen voor grafische vormgeving en visuele communicatie. Wat ze meenamen was iets anders.
De deelnemers werkten niet in de creatieve sector. Onder hen zaten mensen uit de zorg, die dagelijks met patiënten werken en op zoek waren naar een andere manier om contact te maken. Dat maakte de week onvoorspelbaar, in de goede zin. Wie tekenen niet als vak ziet maar als middel, stelt andere vragen.
De kunst van arme materialen
Arte povera is een Italiaanse beweging, in 1967 benoemd door criticus Germano Celant in Genua. De naam betekent letterlijk arme kunst, en dat sloeg op de materialen: aarde, hout, jute, lompen, glas, steenkool, levende planten. Michelangelo Pistoletto, Jannis Kounellis, Alighiero Boetti, Mario Merz en Giuseppe Penone hoorden erbij.
Hun bezwaar richtte zich op een kunstwereld die steeds gladder werd: glanzende objecten, industriële afwerking, werk dat vooral bedoeld leek om verhandeld te worden. Daar zetten zij materiaal tegenover dat je overal vindt en dat vergaat. Pistoletto liet in 1967 een klassiek beeld uitkijken op een berg vodden. Kounellis bond twaalf levende paarden in een galerie in Rome. Merz bouwde iglo's van modder en glas.
Wat die werken gemeen hebben is dat het proces zichtbaar blijft. Er is niets afgewerkt in de zin van afgesloten; je ziet het materiaal doen wat materiaal doet. Penone plantte een hand van brons om de stam van een jonge boom en liet die decennialang meegroeien — het kunstwerk is de tijd zelf.
Voor een trainingsweek is dat een bruikbare gedachte. Niet werken naar een af product dat bewonderd moet worden, maar met eenvoudige middelen iets in gang zetten en kijken wat er gebeurt. Papier, potlood, een schets. Meer is er niet nodig.
Van schets naar verhaal
De week begon niet bij software maar bij de hand. Je zet iets neer, en dan pas ontstaat de vraag wat het is. Dat is een omkering van hoe de meeste mensen werken: eerst bedenken, dan uitvoeren. Hier bouw je het verhaal om de schets heen, in plaats van andersom.
Op de vraag welk onderdeel het waardevolst was, gaf een van de deelnemers een antwoord dat precies dat beschrijft.
“The part where, starting with a sketch, you build a story around it. I learned a new, less schematic way of thinking.”
